Senette Bulunması Gereken Zorunlu Unsurlar

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 645. maddesinde kıymetli evrak tanımı yapılmıştır. Buna göre kıymetli evrak, öyle senetlerdir ki, bunların içerdikleri hak, senetten ayrı olarak ileri sürülemediği gibi başkalarına da devredilemez. Kıymetli evrak nitelikli bir borç senedi olup, borcun ikrarını içerir. Bir başka deyişle kıymetli evrak, borçlunun alacaklıya belli borcunun bulunduğu beyanını içeren belgelerdendir. Kıymetli evraklar, hak sahibinin tespit şekline göre, nama, emre ya da hamiline yazılı olabilir. İşte emre yazılı olan kıymetli evraklardan, uygulama en çok karşılaşılanı bonodur. (emre yazılı senet)

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 776. maddesinde, bonoda bulunması gereken zorunlu unsurlar açıkça belirtilmiştir. Buna göre bono (emre yazılı senet);

• Senet metninde “bono” veya “emre yazılı senet” kelimesini ve senet Türkçe’den başka bir dille yazılmışsa, o dilde bono veya emre yazılı senet karşılığı olarak kullanılan kelimeyi,
• Kayıtsız ve şartsız belirli bir bedeli ödemek vaadini,
• Vadeyi,
• Ödeme yerini,
• Kime veya kimin emrine ödenecek ise onun adını,
• Düzenlenme tarihini ve yerini,
• Düzenleyenin imzasını içermelidir.

Söz konusu unsurları barındırmayan senet, bono sayılmayacak ve alacaklı için kıymetli evrak hükmünde olmayacaktır. Bonoda bulunması gereken zorunlu unsurların yanı sıra, uygulamada önem arz eden ve sonradan alacaklılar açısından sorun doğuran birtakım hususlara da açıklık getirmek gerekmektedir.

Bono vasfını taşıyan bir senedin icra takibine konu olması halinde, borçlunun söz konusu bonoda bulunan imzaya itiraz etme hakkı mevcuttur. Bu sebeple bono altındaki imzanın alacaklının yanında atılması her zaman faydalıdır. Zira borçlunun söz konusu imzayı başkasına attırması ve imzanın kendisine ait olmadığını savunması ihtimal dahilindedir. Borçlu bir şirket ise, söz konusu bononun şirketin imzaya yetkili yasal temsilcisi tarafından imzalandığına dikkat edilmelidir.

Senet içeriğinde yer alan “Bedeli …… ahzolunmuştur” ibaresi gerçek bir şekilde doldurulmalıdır. Eğer senet, bir para borcunun ödenmesi için düzenlenmişse buraya “nakden”, bir mal karşılığı düzenlenmişse “malen”, eğer teminat için verilmişse “teminat olarak” ibaresi yazılmalıdır.

Tüm bunların yanı sıra, yukarıda da izah edildiği üzere, senetler “hamiline” düzenlenemez. Senetler ancak gerçek veya tüzel kişi lehine düzenlenebilir. Dolayıyla alacaklının mutlaka doğru şekilde yazılması gerekmektedir.

Unutulmamalıdır ki, senetler ciro ve devir edilebilir. Senedin hukuken ciro edilebilmesi için, senedin arka yüzüne tam ticari unvan (kaşe), tarih, adres, telefon yazılmalı ve imza atılmalıdır.

Sadece borçlu adı adresi ve imzası bulunan boş senetler, açık senettir. Bu tür senetlerde imzayı atanlar, diğer kısımların doldurulmasını hukuken karşı tarafa bırakmış sayılırlar. Dolayısıyla borçlular açısından söz konusu şekilde senet düzenlenmesi hiçbir zaman için tavsiye edilmemektedir. Zira alacaklı olduğunu beyan eden kişi, söz konusu senet üzerine dilediği şekilde meblağ ve vade tarihi yazabilecektir.

Senedin ödeme tarihi imkansız bir gün ise, örneğin 31 Haziran veya 30 Şubat, bir sonraki geçerli güne vade yazılmış sayılır. Vade tarihinin açıkça yazılması gerekmektedir.

Ayrıca senet üzerinde herhangi bir tahrifat, silinti ya da kazıntı olmamalıdır. Aksi halde resmi belgede sahtecilik suçlaması ile karşı karşıya kalmak mümkündür.